Akademik çalışmalara bile konu olan çöplerin, sosyal statünüz hakkında sakladığı gerçekler


DarkredBlue61

DarkredBlue61

Üye
Amacı şehir şehir gezip çöpleri karıştırarak Türkiye'nin çöp haritasını çıkarmak olan Gazeteci Umut Yiğit, gezdiği ilçelerde çöp konteynerlarını inceleyerek semtlerin sosyolojik ve ekonomik yapısı hakkında birbirinden ilginç bulgulara rastladı.



Doğada insandan başka çöp üreten bir canlı yok. Çöp, insanın hayatından arta kalan bir şey. Evin içinde, perde arkasında kalan mahrem hayatın izlerini kişinin, ailenin çöpünde bulabilirsiniz. İnsan kamusal hayatını kurgulayarak manipüle edebilir ama çöpü, gerçekte kim olduğunu ele verecektir. Gazeteci Umut Yiğit'in uzmanlığı çöp sosyolojisi. Çöpleri karıştırmaya İzmir ve İstanbul'dan başladı; amacı, tüm Türkiye'nin çöp haritasını çıkarmak.
Çöp karıştırmaya nasıl başladınız?




Gazetecilik mezunuyum ama iletişim sosyolojisi üzerine mastır yapıyorum. Bavul dergisinde çalışmaya başladım. Dergimizin diğer mecralardan farkı, 'sokak' konsepti ve bu konseptin ana fikri 'salt gerçeklik' üzerine kurulu. Yayın yönetmenimiz Önder Abay bu işe çok önem verdi. İnsanlar çöp karıştırmak istemez ama benim için ilginçti, alanımla da ilgiliydi. İlk analizimi de İzmir Çeşme'de yaptım.

Sizi çöpleri karıştırırken görenler bir şey demedi mi?




İlk önce polis geldi. Çeşme'deki çöplerden bira şişeleri çıkmıştı, onları topluyordum. Yanımda da fotoğrafı çekmek için kardeşim vardı. Polis, “Gençler ne yapıyorsunuz?” diye sordu. “Çöplerden semt analizi yapıyoruz” dedim, “O ne demek” dediler. “Çöplerden, sosyolojik tüketim alışkanlıklarını çözüp dergi yazısı yazıyoruz” dedim. Şişeleri sordular ve polislerden biri “Sosyoloji okudum, hayatımda böyle bir şey görmedim, sen kimi kandırıyorsun?” dedi. Meğer molotof hazırlığındayız zannetmişler. GBT'mize baktı, “Şişeleri kenarda bırakmayın, mümkünse kırın” diyerek gittiler.

- Madem ne yiyoruz, ne içiyoruz araştırıyorsun, gel eve anlatayım, çöp kötü kokar

İstanbul Üsküdar'da teyzeler pencerelerden çıkıp “Ne yapıyorsun” diye soruyor, anlatınca anlamasa da “Hee iyi iyi, kendine dikkat et” diyor. Bir gün de Bakırköy'ü geziyordum. Bir teyze elimde eldiven olmasına rağmen, daha kalın olduğu için bana kendi evindeki bulaşık eldivenini verdi. Beni tanımıyordu ama getirdi. Balat'ta “Madem ne yiyoruz, ne içiyoruz araştırıyorsun, gel eve anlatayım, çöp kötü kokar” diyen oldu.


Bağcılar'da kağıt toplayıcıları var. Sokağa ilk kim girdiyse, çöpü o karıştırır




Nuruosmaniye'de ramatçılar (çöpten değerli metal toplayanlar) var ve onların çöpüne bakamazsın. Bağcılar'da ise kâğıt toplayıcıları var... Sokağa ilk kim girdiyse, çöpü o karıştırır. Arabalarını çöpe bağlarlar, bağlıysa da giremezsin. Beşiktaş'ta, bir arabayı bağlamışlardı; başka bir çöpçü geldi, “Beni koru, ben de senin gibiymişim gibi davran, bana sıkıntı olmasın” dedi. Kâğıt toplayanların birçoğu eski hükümlü ya da mültecidir.

Bağcılar'a gittiğimde, çok çocuklu bir semt olduğunu biliyorum. Fatih Çarşamba'da da keza öyle. Ama Fatih Çarşamba'daki çocuklar, tuvalet alışkanlığını daha geç yaşlarda kazanıyor. Bağcılar'dakiler de hemen sokağa salındıkları için küçük yaşta tuvalet alışkanlığını kazanmış oluyor.

- İğreniyorum, bu çöpü geçeyim desem, belki orada benim yönümü değiştirecek bir şeyi kaçıracağım. O yüzden mutlaka bakıyorum

En çok kokan çöpler, evsel atıkların çok olduğu çöplerdir. Yani evde yemek pişiyorsa o çöp çok kokuyor. Ama yine de çöpü karıştırırken “Bu çöp, pislik, mikrop yuvası” diye bakmıyorum. O yüzden şimdiye kadar hiç iğrenmedim. Sadece bozulmuş yemek bir anlık bir çekinceye neden olabiliyor. “İğreniyorum, bu çöpü geçeyim” desem, belki orada benim yönümü değiştirecek bir şeyi kaçıracağım. O yüzden mutlaka bakıyorum.

- Tüm semtlerde ortak ürün hangisi

Yumurta ve ekmek.

- Bağcılar'dan kuru fasulye, Balat'tan etli fasulye çıkıyor

Moda'da çok viski gördüm ama Bağcılar'da bir tane bile görmedim. Bakırköy'de malt bira çıkıyor, Beşiktaş'ta cinsel güç arttırıcı haplar çıkıyor. Bağcılar'da prezervatife hiç rastlamadım. Balat'tan da Bağcılar'dan da kuru fasulye çıkıyor ama Balat'tan etli fasulye çıkıyor.


Birbirlerine çok yakın olan Küçük Armutlu'da ve Etiler'deki konteynerlerin incelenmesi sonucu: Küçük Armutlu'dan Etiler'e geçtik ve kutu sütler birden günlük süte döndü. Sigaralar kaçak değil; en pahalı markaydı



Umut Yiğit'le önce Küçük Armutlu'daki, sonra da Etiler'deki konteynerleri inceledik. Bu iki yeri seçmemizin nedeni, birbirlerine çok yakın olmalarına rağmen bambaşka gelir seviyesinden insanların yaşamasıydı. Küçük Armutlu'da en çok soğan artığı bulduk. Bu, evde yemek yapıldığını gösteriyordu. İki litrelik gazlı içecekler de burada daha çok ailelerin yaşadığını ve/veya evdeki nüfusun kalabalık olduğunun işaretiydi.

- Zengin de olsanız, fakir de olsanız, bulaşık deterjanı misafirin görmediği bir şey. O yüzden zenginler de ucuzunu alır

Küçük Armutlu'dan Etiler'e geçtik ve kutu sütler birden günlük süte döndü. Sigaralar kaçak değil; en pahalı markaydı. Üst gelir sınıfına hitap eden süpermarketten alınan dört liralık ekmek artıkları vardı. Buna karşılık Etiler'de de bulaşık deterjanı piyasadaki en ucuz markaydı. Yiğit, “Zengin de olsanız, fakir de olsanız, bulaşık deterjanı misafirin görmediği bir şey. O yüzden zenginler de ucuzunu alır” diyor. Küçük Armutlu'da ayçiçek yağı 5 lt.'lik tenekesiyle, pirinç çuvalla alınırken, Etiler'de her ürün litrelik veya kiloluk çıktı. Gelir seviyesi yükseldikçe, peynir çeşidi de arttı.

Çöpün Dili



** Çöpte bulduğunuz iç çamaşırlarının rengi siyah veya kırmızıysa, aktif cinsel yaşamın olduğu bir semttesiniz demektir.

** Mide sorunları sosyal-ekonomik statü tanımıyor, her çöp konteynırından mide ilacı çıkıyor.

** Rakı şişeleri Yeşil İzmir markaysa, orada yaşayanlar Egeli'dir.

** Meşrubat şişeleri iki buçuk litrelik çıkıyorsa orada aileler yaşıyordur.

** Kapsül kahve atıkları, beyaz yakalı nüfus göstergesi.

** Toz çay çıkıyorsa, evde sabahları kahvaltı yapılıyordur.


Yenişafak





 
  • Beğen
Tepkiler: Dogus Pertez ve vaterfa
Doğuş Pertez

Doğuş Pertez

Admin
İlginç yöntem, helal olsun adama.
 
  • Beğen
Tepkiler: DarkredBlue61
Genc007

Genc007

Üye
“Madem ne yiyoruz, ne içiyoruz araştırıyorsun, gel eve anlatayım, çöp kötü kokar”

Ne güzel bir milletiz yahu.
 
  • Beğen
Tepkiler: İhtiyar. ve DarkredBlue61
İhtiyar.

İhtiyar.

Üye
Farklı, bi o kadar da cesaretli


#
 
  • Beğen
Tepkiler: DarkredBlue61
Genc007

Genc007

Üye
Periyodik cetvele de bayıldım.
 
Üst Alt